የውሃ ዋስትናንና የግብርና ምርታማነትን ለማጠናከር የሳይንሳዊ መረጃና የዜጎች ተሳትፎ ሚና ወሳኝ ነው።

የውሃ ዋስትናንና የግብርና ምርታማነትን ለማጠናከር የሳይንሳዊ መረጃና የዜጎች ተሳትፎ ሚና ወሳኝ ነው።

አዲስ አበባ :ጥቅምት 21/2019ዓ.ም

የተፋሰስ መረጃን በተቀናጀ መንገድ መሰብሰብና መተንተን፣ የዜጎችን ተሳትፎ በውሃ ጥራት ክትትል ማጠናከር እንዲሁም የሳተላይት መረጃና የሰው ሠራሽ አስተውሎትን በመጠቀም የውሃ ሀብትን ማስተዳደር ለውሃ ዋስትና፣ ለግብርና ምርታማነትና ለአየር ንብረት ለውጥ ተቋቋሚነት ወሳኝ መሆኑ ተገለጸ።

ይህ የተገለጸው በሦስተኛው የኢትዮጵያ ውሃና ኢነርጂ ሳምንት በቀረቡ የጥናት ገለጻዎች ሲሆን፣ የውሃ ሀብትን በሳይንሳዊ መረጃ ላይ ተመሥርቶ ማልማትና ማስተዳደር ለዘላቂ ልማት ያለውን ፋይዳ አጉልተዋል።

በውሃ፣ በንጽህናና በአካባቢ ጤና አገልግሎት፣ በተቀናጀ የውሃ ሀብት አስተዳደርና በምግብ ዋስትና ዙሪያ ያተኮረው ገለጻ፣ የተፋሰስ መረጃ አያያዝ የውሃ መጠንና ጥራትን፣ የተጠቃሚዎችን ፍላጎት፣ የውሃ ብክነትንና ከድርቅና ከጎርፍ ጋር የተያያዙ ስጋቶችን በተሻለ ሁኔታ ለመረዳት እንደሚያስችል አብራርቷል።

የውሃ ሀብት ለቤት ውስጥ ፍጆታ፣ ለመስኖ፣ ለእንስሳት፣ ለኢንዱስትሪና ለሥነ-ምህዳር ጥበቃ በጋራ የሚውል በመሆኑ፣ የተለያዩ ዘርፎችን ፍላጎት ያገናዘበ ዕቅድ ማዘጋጀትና በተፋሰስ ደረጃ የሚከናወኑ ሥራዎችን በተቋማት ቅንጅት ማስፈጸም አስፈላጊ መሆኑም ተመላክቷል።

በዚህ ረገድ በአዋሽ ተፋሰስ የውሃ አቅርቦትን፣ የማጠራቀሚያዎችን አቅምና የተጠቃሚዎችን ፍላጎት በማጣመር የውሃ ድልድልን ለማሻሻል የContinuum እና WEAP ሞዴሎችን መጠቀም እንደሚቻል ቀርቧል።

በተጨማሪም፣ በአውሮፓ ሕብረት ድጋፍ የሚከናወነው የተቀናጀ የውሃ ሀብት አስተዳደር (IWRM) ፕሮጀክት በሦስት ተፋሰሶች የውሃ አቅርቦት ወርሃዊ ሪፖርቶችን ማዘጋጀቱ፣ 42 የውሃ መለኪያ ጣቢያዎችን ለማቅረብ የግዥ ሂደት መጀመሩና ዝርዝር የመሬት ከፍታ መረጃ ለማመንጨት ሁለት ድሮኖች መገዛታቸው ተገልጿል።

በሌላ በኩል፣ የዜጎች ተሳትፎ ሳይንስን በውሃ ጥራት ክትትል ማካተት የመረጃ ሽፋንን ለማስፋት፣ የብክለት ምንጮችን ለመለየትና የማኅበረሰቡን የአካባቢ ጥበቃ ተሳትፎ ለማጠናከር ያለው ሚና ተጠቁሟል።

ይህንኑ በተመለከተ በውሃና ኢነርጂ ሚኒስቴር የኢኮሃይድሮሎጂና የውሃ ጥራት ዴስክ ኃላፊ ይርጋለም እሱነህ እና የEarthwatch Europe ከፍተኛ ተመራማሪ ፕሮፌሰር ስቲቨን ሎይዘል ባቀረቡት ገለጻ፣ በሐዋሳ ሐይቅና በዙሪያው ባለው ተፋሰስ የተካሄደው የማኅበረሰብ ተሳትፎ የውሃ ጥራት ክትትል ተሞክሮ ቀርቧል።

በተሞክሮው ዜጎች የውሃ ሁኔታን እንዲመለከቱ፣ በውሃ ወለል ላይ የሚታዩ ቆሻሻዎችንና የፕላስቲክ ብክለትን እንዲመዘግቡ እንዲሁም ለተፋሰስ አስተዳደር የሚያግዝ መረጃ እንዲያቀርቡ መደረጉ ተገልጿል።

እንዲህ ያለው ተሳትፎ ከሙያዊ የውሃ ጥራት ምርመራዎች ጋር ሲቀናጅ የውሃ ሀብት ሁኔታን በተሻለ ሁኔታ ለመረዳትና ተገቢ የጥበቃ እርምጃዎችን ለመወሰን ያግዛል።

ከዚህ ጋር ተያይዞ፣ የውሃ ጥራት መረጃን በተዓማኒነት ለማመንጨት፣ የዜጎች ተሳትፎ ሳይንስን ለማስፋፋትና የተሰበሰበውን መረጃ ለፖሊሲና ለውሳኔ ሰጪዎች ግብዓት ለማድረግ በተቋማት፣ በዩኒቨርሲቲዎችና በማኅበረሰቡ መካከል ያለውን ትብብር ማጠናከር እንደሚገባ ተመላክቷል።

በሳተላይት መረጃ፣ በሰው ሠራሽ አስተውሎትና በሰብል ሞዴሊንግ የታገዘ የውሃ ሀብት አስተዳደርም የድርቅ ስጋትን ለመገምገም፣ የመስኖ ውሃ አጠቃቀምን ለማሻሻልና የሰብል ምርታማነትን ለማሳደግ አስፈላጊ መሆኑ በሌላ ጥናት ተብራርቷል።

በተለይም የወደፊት የአየር ንብረት ሁኔታዎች በሰብል ምርት ላይ ሊያሳድሩ የሚችሉትን ተጽዕኖ ቀድሞ መገመት ለአርሶ አደሮችና ለውሃ ሀብት አስተዳደር ተቋማት የተሻለ ውሳኔ ለመስጠት ያስችላል።

በአጠቃላይ፣ የተፋሰስ መረጃ ሥርዓቶችን ማጠናከር፣ የውሃ ጥራትን በተቀናጀ መንገድ መከታተል፣ ዜጎችን በሳይንሳዊ መረጃ ማመንጨት ሂደት ማሳተፍና ዘመናዊ የመረጃ ቴክኖሎጂዎችን ለውሃና ለግብርና ልማት ማዋል ዘላቂ የውሃ ዋስትናን፣ የምግብ ዋስትናንና የአየር ንብረት ለውጥ ተቋቋሚነትን ለማጠናከር ወሳኝ መሆኑ በገለጻዎቹ አጽንኦት ተሰጥቶታል።